UMC Utrecht

Bekijk hier alle publicaties die over en door het UMC Utrecht gemaakt zijn.

Februari

4

11

Als je een kind wilt, denk je vast na over het geslacht van dat kind. Je wilt misschien graag een groot, gemengd gezin, of juist specifiek een jongen of een meisje. Als je meerdere zoons hebt, zou je het misschien wel leuk vinden ook een dochter te krijgen. Er zijn allerlei tips op internet te vinden over hoe je ervoor zorgt dat jouw baby dan een meisje wordt. Maar werken die echt? Onze klinisch geneticus dr. Klaske Lichtenbelt legde op
2 februari aan RTL Nieuws uit wat waar is en wat… een fabel.

Kun je het geslacht van je baby zelf beïnvloeden?

Op maandag 4 februari, bezocht minister Bruno Bruins (Volksgezondheid) onze afdeling genetica. Onderwerp: ‘klare taal’; communiceren in de zorg op een manier die voor iedereen begrijpelijk is, in het bijzonder voor migranten en laaggeletterden. Klinisch geneticus Margreet Ausems en onderzoeker Jeanine van der Giessen zetten in dit kader het project Erfo4all op, gericht op betere communicatie tussen zorgverleners en patiënten bij (mogelijk) erfelijke aanleg voor borstkanker. Minister Bruins op LinkedIn: "In mijn ogen een belangrijk project, omdat toegang tot de gezondheidszorg en ook informatie over gezondheid en zorg voor iedereen bereikbaar moet zijn!"

Tot nu toe worden patiënten met lage gezondheidsvaardigheden of die laaggeletterd zijn minder doorverwezen voor DNA-onderzoek, terwijl dit wel belangrijk is voor controle en behandeling. Inmiddels heeft Erfo4all tientallen oncologisch chirurgen en verpleegkundig specialisten uit de kankerzorg getraind in het herkennen van laaggeletterdheid en het bespreekbaar maken van DNA-onderzoek bij deze groep.
De afdeling genetica werkt bij Erfo4all samen met onder meer Pharos, Nivel, Stichting Lezen & Schrijven, Oncogen en Borstkankervereniging Nederland.

Minister Bruins op bezoek voor project Erfo4all 

Op 11 februari is het Internationale Epilepsie Dag. Onze genetica-onderzoeker Bobby Koeleman startte niet lang daarvoor met een onderzoek naar de mogelijkheid om medicijnen tegen epilepsie gerichter toe te passen. “Helaas lukt het niet altijd om epileptische aanvallen te onderdrukken met medicijnen”, vertelt hij aan BNR Beter. “Daarnaast zijn goedwerkende medicijnen niet altijd geschikt omdat ze ongewenste bijwerkingen kunnen hebben. Ik doe daarom onderzoek naar het verbeteren van de medicinale behandeling van epilepsie.” Het Epilepsiefonds steunt deze studie met een bedrag van ruim 200.000 euro.

In Nederland hebben 120.000 mensen epilepsie. Er is nog veel onduidelijk over, merkte psycholoog/journalist Dominique Haijtema op. Ze schreef er een boek over nadat ze zelf twee jaar geleden de diagnose epilepsie kreeg. Samen met Bobby Koeleman was ze te gast bij het radioprogramma BNR Beter. Luister het programma hier terug. 

Genetica-onderzoeker
Bobby Koeleman over epilepsie bij BNR Beter

12

Een aantrekkelijke aanbieding via een kortingssite: voor slechts 35 euro een DNA-test, waardoor je er achter kunt komen hoeveel kans je hebt op intoleranties en of je lichaam voldoende vitamines uit het eten opneemt. Meer dan duizend mensen gingen er op in en stuurden hun DNA-monster met wangslijm op naar DNA-Healthtest van Ron Korteknie. Drie weken later ontvingen zij een rapport in de mail. Maar waar is dat rapport op gebaseerd?

Marc van Mil bij AVROTROS Opgelicht?! over malafide
DNA-test

Het programma Opgelicht?! onthulde op 12 februari dat hier niets van klopt. Zelfs als de redactie naar het bedrijf wangslijm van een hond en ‘DNA’ uit een flesje water opstuurt, ontvangt zij een ‘serieus’ rapport met leefstijladviezen. Het bedrijf DNA-Healthtest blijkt er een potje van te maken. Onze DNA-docent Marc van Mil lichtte toe waarom deze test alleen maar nep kan zijn. Een DNA-test van €39,99 zonder goede medische begeleiding? Daar mag je wel vragen bij hebben. Kijk het item hier terug.

In 2018 kregen in Nederland 116.000 mensen de diagnose kanker. In 5 procent van de gevallen speelt erfelijkheid een rol, vertelt klinisch geneticus Margreet Ausems. Informatie over mutaties (foutjes) in het DNA van de patiënt speelt een steeds grotere rol in de preventie, diagnostiek en behandeling van kanker. Ook voor erfelijkheidsonderzoek bij familieleden is kennis over het DNA belangrijk. Dat verklaart waarschijnlijk ook de hoge opkomst bij de publiekslezing Kanker & Erfelijkheid op dinsdag 12 februari, georganiseerd door het speerpunt Cancer en de afdeling genetica.

Steeds grotere rol
DNA-onderzoek bij kanker

Bij patiënten met auto-immuunziekten zoals jeugdreuma komt het afweersysteem in actie tegen lichaamseigen cellen. Onderzoeker Janneke Peeters heeft nu ontdekt dat dit onder meer gebeurt omdat de ‘volumeknoppen’ van bepaalde genen in de afweercellen te hoog staan. Ook verloopt het recycleproces van afgebroken onderdelen in afweercellen bij mensen met een auto-immuunziekte te snel. Medicijnen die deze processen vertragen bieden op termijn mogelijk uitkomst. Janneke promoveerde 13 februari op haar onderzoek. De titel van haar proefschrift is Transcriptional and epigenetic mechanisms underlying autoimmune diseases: Towards identification of novel therapeutic targets.

Genetische volume-
knoppen beïnvloeden
auto-immuunziekten

20

Op de Negenmaandenbeurs biedt een commercieel DNA-bedrijf in februari kersverse ouders DNA-'fun'-testen aan voor hun pasgeboren baby. Daarmee zouden vijf eigenschappen van de baby achterhaald kunnen worden, waaronder de definitieve oogkleur, of het kind bittere smaakstoffen proeft en of hij/zij het snelheidsgen heeft (wat zou dat zijn?), of er een grotere kans is om lactose-intolerantie te ontwikkelen en of het kind ‘later zal opgroeien als denker of als doener’, zo valt te lezen in een artikel op de website van de Amsterdamse zender AT5. Onze klinisch genetici vinden het 'voor de leuk' testen van DNA van baby's geen goed idee. Want wat gebeurt er met de uiterst persoonlijke DNA-gegevens van deze baby's? En zouden de kinderen dit hebben gewild als ze volwassen waren? Zij zijn nog te klein om daar zélf een beslissing over te nemen. En wat is de zin en onzin van deze DNA-test? Onze DNA-docent Marc van Mil reageert op 20 februari op de ‘DNA-fun’-test voor baby’s in het journaal van 20.00 uur op NPO1. Ook RTL besteedt aandacht aan het onderwerp. Aleid Truijens schrijft er op 22 februari in de Volkskrant een column over.

'Fun'-DNA-test voor baby’s op Negenmaandenbeurs –
en een maand later weer van de markt

2

13

12

Draai 
je telefoon of tablet
een kwartslag

om deze pagina te
kunnen bekijken